Çift Terapisi Nedir? Ne Zaman Başlanmalı?

Çift terapisi, iki partnerin birlikte katıldığı; çiftin etkileşim örüntüsünü, çatışma çözümünü ve duygusal bağını hedef alan kanıta dayalı bir psikoterapidir. Gottman Yöntemi, Duygu Odaklı Çift Terapisi (EFT) ve Bütünleyici Davranışçı Çift Terapisi (IBCT) en güçlü kanıt tabanına sahip yaklaşımlardır; Lebow ve ark.'nın 2012 meta-analizinde etkililik orta-yüksek bulunmuştur. Tipik süreç 12-20 seans, 75 dakika, iki haftada bir formatındadır. Her çift düzelmez; dürüst klinik değerlendirme şarttır. Aktif ev içi şiddet, madde bağımlılığı krizi ve akut psikoz çift terapisi için kontrendikedir; Mor Çatı, ALO 183, 155 KADES ve 112 hatlarına başvurun.

Çift Terapisi Nedir? Hızlı Tanım

Çift terapisi, ilişki içindeki iki partnerin birlikte katıldığı, çiftin döngüsel etkileşim örüntülerini, çatışma yönetimini ve duygusal bağlanma dinamiğini ele alan kanıta dayalı bir psikoterapi yaklaşımıdır. Klinik literatürde "evlilik terapisi", "ilişki terapisi" ve "couples therapy" eş anlamlı kullanılır; "ilişki terapisi" daha kapsayıcı bir terimdir, çünkü evli olmayan partnerler, nişanlı çiftler ve LGBTİ+ çiftler de aynı süreçten yararlanır.

DSM-5'te çift terapisi bağımsız bir tanı kategorisi değildir; başvuru nedeni "Klinik İlgi Odağı Olabilecek Diğer Durumlar" altında V61.10 / Z63.0 "Eşle İlişkili Sorun" kodu çerçevesinde değerlendirilir. Çift terapisi bir "hastalık tedavisi" değil, ilişki dinamiğine yönelik yapılandırılmış bir psikoterapi sürecidir. Danışan tek bir partner değil, ilişkinin kendisidir.

Çift terapisi her ilişkiyi "kurtarmak" amacı taşımaz. Sürecin asıl hedefi ilişkinin durumunun her iki partner için netleşmesi ve ikisinin de psikolojik sağlığının korunmasıdır; boşanma kararı da meşru ve sağlıklı bir sonuç olabilir. Profesyonel çift terapisi seansları Çankaya kliniğinde yüz yüze veya online yürütülebilir.

Çift Terapisi Ne Zaman Başlatılır?

Çift terapisi "son çare" değildir; klinik araştırma erken müdahalenin tedavi yanıtını anlamlı biçimde artırdığını gösterir. Gottman Love Lab'in 35 yılı aşkın gözlemsel verisi, çatışma örüntüleri kronikleşmeden başvuran çiftlerde Sound Relationship House'un yeniden inşa süreçlerinin daha hızlı olduğunu ortaya koyar. Aşağıdaki klinik eşiklerin biri veya birkaçı gözleniyorsa proaktif başvuru önerilir:

• Döngüsel tartışma örüntüsü: Aynı konuların aynı sonuçsuz biçimde tekrarlandığı, çözüm girişimlerinin tükendiği bir altı ay süreklilik kazanmışsa.
• Dört Sürücü Atı belirtileri: Eleştiri, savunmacılık, küçümseme veya duvar örme örüntülerinden biri ya da birkaçı çiftin günlük iletişimine yerleşmişse.
• Cinsel yakınlık kaybı veya istek farkı: Altı ay ve daha uzun süreli düşüş, isteklilik asimetrisi veya yakınlığın tamamen kesilmesi söz konusuysa.
• Yaşam geçişlerinde yeniden kalibrasyon ihtiyacı: Çocuk doğumu, taşınma, iş kaybı, yeni evlilik veya boşanma gibi geçişler ilişki dengesini sarsmışsa.
• Aldatma ya da güven kırığı: Duygusal veya fiziksel aldatma sonrası ilişki ne yöne gidecek belirsizleşmişse.
• Boşanma kararı belirsizliği: "Kalmak mı gitmek mi" sorusunun aylardır sonuçlanmadığı bir ambivalans varsa (bu durumda Discernment Counseling uygundur).
• Evlilik öncesi değerlendirme: Çiftin uyum alanlarını ve risk noktalarını proaktif olarak görmek istemesi.

Bu eşikleri görmezden gelmek, Gottman'ın "fizyolojik taşkınlık" olarak tanımladığı kronik stres örüntüsünün yerleşmesine yol açar. İlişki sorunları çerçevesinde başvuru çoğu çift için erken müdahale fırsatıdır.

Çift Terapisi Yöntemleri

Çift terapisinde üç yaklaşım en güçlü kanıt tabanını oluşturur: Gottman Yöntemi, Duygu Odaklı Çift Terapisi (EFT) ve Bütünleyici Davranışçı Çift Terapisi (IBCT). Üçü de farklı kuramsal kökenlerden gelir ancak hepsi çiftin döngüsel etkileşim örüntüsünü hedef alır.

Gottman Yöntemi

Gottman Yöntemi, John ve Julie Gottman'ın 1980'lerden itibaren Seattle Love Lab'de topladığı dört yüze yakın çiftin uzunlamasına davranışsal verisine dayanır. Yöntemin teorik mimarisi "Sound Relationship House" (Sağlam İlişki Evi) olarak adlandırılır: zemin katındaki "Sevgi Haritaları" üzerinde "Hayranlık ve Sevecenlik Kültürü", "Birbirine Yönelme" (turning toward bids for connection), "Olumlu Bakış Açısı", "Çatışma Yönetimi", "Yaşam Rüyalarını Gerçekleştirme" ve en üstte "Ortak Anlam Yaratma" katmanları bulunur. Bu yapıyı "Güven" ve "Bağlılık" iki yan duvarı taşır.

Sound Relationship House modeline ek olarak Gottman'ın "Dört Sürücü Atı" çerçevesi, ayrılık olasılığını yordayan dört iletişim örüntüsünü tanımlar: eleştiri, savunmacılık, küçümseme ve duvar örme. Küçümseme tek başına en güçlü ayrılma yordayıcısı olarak bulunmuştur. Gottman ve Silver'ın 1999 ve 2015 baskılı "Yedi Prensip" kitabı yöntemin popüler çerçevesini sunar; klinik uygulama Level 1-2-3 sertifikasyon eğitimleri ile yapılandırılmıştır.

Duygu Odaklı Çift Terapisi — EFT

Duygu Odaklı Çift Terapisi (EFT — Emotionally Focused Therapy), Sue Johnson tarafından 1980'lerde geliştirilen ve John Bowlby'nin yetişkin bağlanma kuramını çift dinamiğine uyarlayan kanıta dayalı bir modaldir. Önemli bir netleştirme: EFT burada Emotionally Focused Therapy'yi ifade eder; Gary Craig'in "Emotional Freedom Technique" (tapping) uygulamasıyla karıştırılmamalıdır. İki yöntem birbirinden tamamen farklıdır.

EFT'nin temel önermesi şudur: çiftin yüzeydeki çatışmaları, altta yatan bağlanma yaralanmalarının ve "ulaşılabilir misin, duyarlı mısın, bağlanabiliyor muyum" sorularına verilen örtük yanıtların görünür hâlidir. Süreç dokuz adımlı protokolde üç aşamada işler: (1) negatif döngünün de-eskalasyonu, (2) etkileşim örüntüsünün yeniden yapılandırılması, (3) konsolidasyon. Johnson'ın 2003 "Attachment Injury" makalesi, aldatma ve diğer bağ kırılmalarını "bağlanma yaralanması" olarak çerçeveler. EFT'nin uluslararası akreditasyon kurumu ICEEFT'tir; externship, core skills ve sertifikasyon olmak üzere üç eğitim basamağı vardır.

Bütünleyici Davranışçı Çift Terapisi — IBCT

Bütünleyici Davranışçı Çift Terapisi (IBCT — Integrative Behavioral Couple Therapy), Andrew Christensen ve Neil Jacobson tarafından geliştirilen, geleneksel davranışçı çift terapisini "duygusal kabul" boyutuyla genişleten bir modaldir. Christensen ve ark.'nın 2004 NIMH destekli RCT'si ile 2010 beş yıllık takip çalışması, IBCT'nin orta-ağır düzey çift sıkıntısında anlamlı iyileşme sağladığını göstermektedir.

IBCT'nin yenilikçi katkısı şudur: klasik davranışçı çift terapisi yalnızca davranışsal değişimi hedeflerken, IBCT "değişim" ile "kabul" arasında klinik denge kurar. Eşin değiştirilemez yönlerine duygusal kabul geliştirmek döngüsel çatışmanın yoğunluğunu azaltır; bu kalıcı davranışsal değişimi mümkün kılar. IBCT, bilişsel-davranışçı terapi (BDT) ailesinin çift uygulamasıdır.

4 Sürücü Atları ve Antidotları

Gottman'ın "Dört Sürücü Atı" (Four Horsemen) klinik literatürün en yaygın bilinen iletişim örüntü modelidir. Aşağıdaki tablo her örüntüyü ve klinik antidotunu özetler:

Bu örüntülerden biri ya da birkaçı çiftinizin günlük iletişiminde yer ediyorsa, çift terapisi tam olarak bu döngüyü kırmak için yapılandırılmıştır. Özellikle küçümseme tek başına dahi klinik müdahale gerektiren bir uyarıdır.

Bağlanma Stilleri ve Çift Dinamiği

Yetişkin bağlanma stilleri, Bowlby ve Ainsworth'un erken çocukluk araştırmalarından Shaver ve Hazan tarafından yetişkin ilişkilerine uyarlanmıştır. Klinik uygulamada dört temel stil tanımlanır. Bu stiller "kişilik etiketi" değildir; partnerle olan ilişkinin örüntüsünü etkileyen ve değişebilen örtük şemalardır.

• Güvenli bağlanma: Yakınlığa ve özerkliğe rahatlıkla geçebilir; çatışmayı doğrudan ele alır, onarım girişimlerine açıktır.
• Anksiyöz bağlanma: Terk edilme kaygısı yaşar; partnerin uzaklaşma sinyallerine aşırı duyarlıdır; "protest behavior" (sürekli mesaj, tekrar tekrar konuşma talebi) sergileyebilir.
• Kaçıngan bağlanma: Özerkliği yakınlığa tercih eder; duygusal yakınlaşma taleplerinde "duvar örme" tepkisi yaşayabilir; çatışmadan geri çekilir.
• Dezorganize bağlanma: Yakınlık ve mesafe arasında öngörülemez salınımlar yaşar; sıklıkla erken çocukluk travmasıyla ilişkilidir.

Çift terapisinde en sık karşılaşılan örüntü "anksiyöz-kaçıngan döngüsüdür": anksiyöz partner yakınlık talep eder, kaçıngan partner geri çekilir; bu geri çekilme anksiyöz partnerin kaygısını artırır; kaçıngan partner daha çok uzaklaşır. EFT bu döngüyü açıkça hedef alır; her iki partner için altta yatan korkuların görünür kılınması, döngüyü durdurmanın klinik anahtarıdır.

Aldatma Sonrası İlişki Onarımı

Aldatma, çift terapisinin en zorlayıcı başvuru nedenlerinden biridir. Klinik literatürde aldatma sonrası onarımın gerçekçi süresi 6-24 ay arasındadır; popüler kültürdeki "üç seansta unutun" söylemi klinik açıdan zararlıdır ve yaralanan eşin travmatik tepkilerini geçersiz kılar. Shirley Glass'ın "Not Just Friends" (2003) kitabı duygusal, fiziksel, kombine ve dijital aldatma türlerini ayrıştırır; Janis Spring'in "After the Affair" (1996, 2012) yaralanan eşin "alt-üst olma" fazından yeniden inşa fazına geçiş protokollerini sunar.

Gottman'ın 2011 tarihli "Trust" çerçevesinde aldatma sonrası onarım üç aşamalı "Atone-Attune-Attach" protokolünde yürütülür:

• Atone (telafi): Aldatan eşin tam dürüstlüğü, üçüncü kişi ile tüm temasın kesilmesi, soru-cevap dönemine açık olması, savunmacılıktan kaçınması ve hesap verebilirlik göstermesi.
• Attune (uyumlanma): Yaralanan eşin acısını, öfkesini ve travmatik tepkilerini (intrusive memories, hypervigilance, tetikleyici durumlara aşırı duyarlılık) savunmasızca dinleme ve geçerli kılma.
• Attach (yeniden bağlanma): Yeni güvenli bağ kurma, cinsel yakınlığın travmatik flashback'ler yönetilerek yeniden inşası ve ortak gelecek vizyonunun oluşturulması.

Aldatma sonrası terapi sürecinin bir ön koşulu vardır: aktif aldatma devam ediyorsa, yani aldatan eş üçüncü kişiyle herhangi bir biçimde temas hâlindeyse, ortak çift terapisi başlatılmaz. Üçüncü kişi ile tüm temasın kesilmesi (shut-down) klinik ön koşuldur; bu olmadan başlanan süreç yaralanan eşi ikinci kez travmatize eder. EFT çerçevesinde aldatma "bağlanma yaralanması" olarak çerçevelenir (Johnson, 2003) ve attachment injury repair protokolü uygulanır.

Aldatma onarımı bazen daha derin bir yakınlığa, bazen de bilinçli ve sağlıklı bir ayrılığa götürür. Her iki sonuç da terapi sürecinin meşru bir çıktısıdır.

Eşim Gelmek İstemiyor — Ne Yapmalı?

Partneri terapiye direnç gösteren bireyler için sık duyulan cümle: "Eşim 'benimle bir sorun yok' diyor, çift terapisi yapamayız." Klinik gerçek şudur: çift terapisi tanım gereği iki partnerin katılımını gerektirir, ancak bekleyiş tek seçenek değildir.

Bireysel terapi sürecinde ilişki içeriğiniz, kendi tetikleyici tepkileriniz, Dört Sürücü Atları içindeki kendi payınız ve duygu düzenleme becerileriniz üzerinde çalışılabilir. Bireysel terapi tek başına dahi ilişki dinamiğinizi anlamlı biçimde değiştirebilir; bir çift sistemi simetrik bir döngüdür ve bir partnerin tepki kalıbının değişmesi sistemin tamamını etkiler.

Miller ve Rollnick'in "Motivasyonel Görüşme" yaklaşımı, partnerin terapiye katılma motivasyonunu artırmak için yapılandırılmış bir stratejidir. 3-5 oturumluk "pre-engagement" çalışmasında değişim konuşması inşa edilir ve partnere davet sunulur. Tipik yol: motive partner birkaç ay bireysel terapi alır → ilişki içi tepkileri değişir → eş "burada bir değişim var" sinyalini fark eder → ortak değerlendirme oturumuna katılım kabulü gelir.

Discernment Counseling — Boşanma Kararsızlığında 3 Yol

Discernment Counseling (Karar Verme Danışmanlığı), William J. Doherty'nin 2011'de geliştirdiği, ambivalan duruşta olan çiftler için tasarlanmış 1-5 seanslık kısa formatlı bir yapıdır. Amaç çift terapisi başlatmak değil, çiftin üç yoldan birini bilinçli ve klinik destekle seçmesidir.

• 1. Yol: Mevcut hâliyle devam etmek — değişiklik yapmadan ilişkiyi olduğu gibi sürdürmek.
• 2. Yol: Boşanma sürecine geçmek — ilişkiyi bilinçli olarak sonlandırmak.
• 3. Yol: Altı aylık yoğun çift terapisine bağlanmak — boşanmayı altı ay için askıya alıp tam katılımla bir terapi sürecine girmek.

Discernment Counseling özellikle bir partnerin "boşanmayı ciddi düşünüyorum", diğerinin "evliliği kurtarmak istiyorum" pozisyonunda olduğu asimetrik motivasyonlu durumlar için geliştirilmiştir. Doğrudan çift terapisinin uygun olmadığı bu eşikte klinik bir köprü kurar.

Çift Terapisinin KONTRENDİKE Olduğu Durumlar — Önemli Uyarı

Önemli — Çift Terapisi Uygun Değildir:

Aşağıdaki durumlar standart çift terapisi için kesin kontrendikasyon ya da öncelikli farklı bir yönlendirme gerektirir. Bu uyarıların görmezden gelinmesi her iki partner için ciddi zarara yol açabilir.

• Aktif ev içi şiddet (Intimate Partner Violence — IPV): Fiziksel, cinsel, psikolojik şiddet ya da Evan Stark'ın "coercive control" (zorlayıcı tahakküm) olarak tanımladığı izolasyon, kontrol, gözetim, ekonomik istismar örüntüleri. Ortak terapi seansı saldırgan tarafa misilleme fırsatı sunar, mağduru artırılmış risk altına sokar ve güç asimetrisi nedeniyle terapötik müzakereyi imkânsız kılar. APA, AAMFT ve WHO klinik rehberleri bu konuda net duruş alır. Şiddet durumunda ilk başvuru şu hatlardır:
  • Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı: 0212 292 52 31 / 0212 292 52 32
  • ALO 183 (Aile, Kadın, Çocuk ve Sosyal Hizmet Danışma Hattı)
  • 155 KADES (Kadın Acil Destek Uygulaması — polis çağrısı)
  • 112 (Genel Acil — sağlık ve güvenlik)
  • 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesi Kanunu kapsamında uzaklaştırma kararı Aile Mahkemesinden talep edilebilir.
• Aktif madde kullanım bozukluğu krizi: DSM-5 orta-ağır düzey madde kullanım bozukluğu, aktif kumar bozukluğu veya akut detoks ihtiyacı. Bu durumlarda AMATEM/ÇEMATEM bağlantılı medikal müdahale ve bağımlılık tedavisi öncelikli, çift terapisi izleyen aşamadır.
• Akut psikoz veya akut mani: Bir partnerde stabilize edilmemiş psikotik belirtiler veya manik atak söz konusuysa psikiyatrik değerlendirme ve farmakolojik stabilizasyon önceliklidir.
• Çocuk istismarı bildirim yükümlülüğü: Çocuğun fiziksel, cinsel, duygusal istismarı ya da ihmal şüphesi durumunda Türk Ceza Kanunu madde 279 ve Çocuk Koruma Kanunu madde 6 kapsamında klinisyen için bildirim zorunludur. Bu yükümlülük gizlilik anlaşmasının üstündedir.

Bu uyarıların hepsi klinik etik çerçevenin doğrudan parçasıdır. Çift terapisi her durumda uygulanabilen bir yöntem değildir; klinik ve dürüst değerlendirme her başvurunun olmazsa olmazıdır.

LGBTİ+ Çiftler ve Çift Terapisi

LGBTİ+ partnerler çift terapisi sürecinden heteroseksüel çiftlerle eşit oranda yararlanır. John Gottman ve Robert Levenson'un 2003'te yayımlanan 12 yıllık uzunlamasına çalışması, eşcinsel ve heteroseksüel çiftlerin temel ilişki dinamiklerinin (çatışma örüntüsü, bağlanma örüntüleri, onarım girişimleri, Dört Sürücü Atı yordayıcı gücü) aynı klinik çerçevede işlediğini göstermiştir.

Kapsayıcı klinik pratiğin temel ilkeleri: cinsiyet-nötr dil ("partner", "her iki eş"), heteronormatif varsayımların gözden geçirilmesi, çiftin kendi tanımladığı ilişki yapısının klinik çerçeveye taşınması, dış stigma kaynaklı stresin (minority stress) klinik haritada yer alması. LGBTİ+ çiftlerin başvurusunda coming-out süreçleri, aile reddi ve dış stres faktörleri klinik tabloyu zenginleştirir.

Konversiyon terapisi etik ihlalidir. WHO, APA, Türk Psikologlar Derneği ve Türk Tabipleri Birliği "cinsel yönelimi değiştirme terapisi" olarak adlandırılan uygulamayı açıkça yasaklamış ve zarar verici olarak tanımlamıştır. Çift terapisinde böyle bir hedef ne talep edilir, ne uygulanır. Cinsel yönelim klinik müdahalenin hedefi değildir.

Cinsel İşlev Bozuklukları ve Çift Terapisi

Cinsel yakınlık ve istek farkı çift terapisinin sık başvuru konularındandır; ancak cinsel işlev bozuklukları (erektil disfonksiyon, vajinismus, dispareunya, anorgazmi, premature ejakulasyon, hipoaktif cinsel istek bozukluğu) klinik psikolojinin "cinsel terapi" olarak adlandırılan ayrı bir uzmanlık alanıdır. Türkiye'de CETAD, uluslararası alanda AASECT bu uzmanlığın akreditasyonunu yürütür.

Çift terapisinde cinsel boyut genel düzeyde ele alınabilir; ancak yapılandırılmış cinsel işlev bozukluğu söz konusu olduğunda CETAD bağlantılı cinsel terapi uzmanına yönlendirme yapılır. Pek çok durumda paralel iki süreç (çift terapisi + cinsel terapi) en etkili klinik yapıdır.

Seans Yapısı, Süresi, Sıklığı

Çift terapisinin yapılandırması bireysel terapiden farklıdır:

• Seans süresi: 75 dakika. Bireysel terapinin 50 dakikalık formatı çift terapisi için yetersizdir; iki partnerin söz alma süresi ve seans içi onarım çalışması için 75 dakika klinik standarttır.
• Sıklık: iki haftada bir. Haftalık yoğunluk bazı çiftler için uygun olabilir; iki haftalık aralık seansta öğrenilen becerilerin uygulanmasına zaman tanır.
• Süreç uzunluğu: 12-20 seans tipik. Hafif/orta düzey çatışmada 12-16 seans, ağır çatışma veya aldatma onarımında 20+ seans öngörülür. Aldatma sonrası derin onarım 6-24 ayı bulabilir.
• Değerlendirme protokolü: ilk 4 seans. Gottman ve EFT modellerinin ikisi de ilk 4 seansı yapılandırılmış değerlendirme olarak ayırır: 1. seans çiftle birlikte ilişki tarihi, 2. ve 3. seanslar her partnerle bireysel görüşme (kişisel tarih + şiddet/aldatma/madde taraması), 4. seans çiftle birlikte geri bildirim. Bu protokol kontrendikasyonların kapsamlı taranmasını sağlar.

Strüktürel tarafsızlık çift terapisinin temel etik ilkesidir. Terapistin danışanı hiçbir partner değildir; danışan ilişkinin kendisidir. "Kim haklı" sorusu çalışılmaz; döngüsel etkileşim örüntüsü ortak harita olarak çıkarılır. "No secrets" politikası standarttır; tek istisna yasal bildirim yükümlülüğü olan durumlardır.

Online Çift Terapisi mı, Yüz Yüze mi?

Pandeminin ardından online terapi çift terapisinde de yaygın klinik formattır. Gottman Institute ve ICEEFT, video tabanlı çift terapisinin kanıt tabanını destekleyici çalışmalarla onaylamıştır. Klinik etkililik açısından iki format arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır; her birinin pratik avantajları vardır.

Yüz yüze avantajları: Beden dilinin tam izlenebilirliği, terapötik alanın fiziksel yapılandırılması, "duvar örme" örüntüsünde fizyolojik göstergelerin net izlenebilmesi.

Online avantajları: Coğrafi erişim (Çankaya/Ankara dışında yaşayan çiftler için), zaman tasarrufu, çocuk bakımı ve iş esnekliği, uçtan uca şifrelenmiş güvenli platform üzerinden mahremiyet.

Online formatın klinik sınırları: Aktif IPV şüphesi olan çiftlerde online seans uygun değildir (mağdurun güvenli alanda olduğu doğrulanamaz, saldırganın "off-camera" varlığı olası); yüksek dissosiyatif belirti olan partnerlerde fiziksel topraklama daha zor olabilir.

Çoğu çift hibrit format kullanır: ilk değerlendirme seansları yüz yüze, izleyen seanslar online; tercih klinik ve pratik değerlendirmeye dayanır.

Ücret ve Süreç Şeffaflığı

Türkiye'de Türk Psikologlar Derneği Etik Yönetmeliği, Reklam Kurulu kararları ve Tıbbi Reklam Yönetmeliği çerçevesinde sabit ücret reklamı, paket fiyatlandırma duyurusu, kampanya/indirim sunumu ya da "X seansta sonuç" tarzı vaatler etik ihlal olarak tanımlanır. Bu nedenle bu sayfada sabit bir rakam paylaşılmaz.

Çift terapisi ücreti seans süresi (75 dakika), klinisyen sertifikasyon düzeyi, format ve süreç uzunluğu gibi değişkenlere göre belirlenir. SGK kapsamı dışındadır; özel sağlık sigortalarının büyük çoğunluğu çift terapisini kapsam dışı bırakır. Ön bilgi için Çankaya klinik veya online seans bilgileri iletişim formu üzerinden talep edilebilir.

Süreç şeffaflığı açısından klinik standart şudur: ilk değerlendirme protokolü (4 seans) sonunda çiftle birlikte tahmini süreç uzunluğu, sıklık ve maliyet planı açıkça paylaşılır. Çift bu noktada süreci devam ettirme ya da farklı bir yönelime geçme kararını bilgilenmiş onamla verir. BDT temelli yaklaşımlar gibi modaliteler de aynı şeffaflık çerçevesinde sunulur.

Çocuklar ve Çift Terapisi Süreci

Çift terapisi yetişkin partnerler arasındaki ilişki dinamiğinin çalışıldığı bir yapıdır; çocuklar seanslara dahil edilmez. Çocuklar ebeveynlerinin çatışmasının tanığı ya da müdahil tarafı yapılmamalıdır; bu, gelişimsel olarak zarar verici bir konumdur. Çocukları içeren müdahale aile terapisi adı altında ayrı bir yapıdır ve gerektiğinde yönlendirme yapılır.

Çift terapisinde ebeveynlik koordinasyonu (parenting coordination) bir alt başlık olarak ele alınır: ebeveynlik tarzı farklılıkları, "iyi polis-kötü polis" rol sıkışmaları, çocuğun çatışmaya araç hâline getirilmesi (triangulation), boşanma sürecinde çocukla iletişim düzeni. Tüm bu konular çocuk seansa katılmadan, yetişkinlerin çift terapisi çerçevesinde çalışılır. Doğum sonrası dönemde çift kalibrasyonu ayrı bir başvuru bandıdır.

Çocuk koruma yükümlülüğü etik çerçevenin temel parçasıdır: çocuğun fiziksel, cinsel, duygusal istismarı ya da ihmal şüphesi durumunda TCK madde 279 ve Çocuk Koruma Kanunu madde 6 kapsamında klinisyen için Sosyal Hizmet İl Müdürlüğü, Çocuk İzlem Merkezi (ÇİM), ALO 183 ve gerekirse 112 bildirimi zorunludur. Bu yükümlülük gizlilik anlaşmasının üstündedir.

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalı?

Çift terapisi başvurusu için "kriz eşiğine gelmek" gerekmez. Aşağıdaki durumlardan biri ya da birkaçı söz konusuysa profesyonel destek almak klinik açıdan anlamlıdır:

• Dört Sürücü Atı örüntülerinden biri günlük iletişiminize yerleştiyse,
• Altı aydır aynı konuda döngüsel tartışmalar yaşıyorsanız ve çözüm girişimleriniz tükendiyse,
• Cinsel yakınlık altı aydan uzun süre düşüş gösterdiyse veya istek farkı yorgunluk yaratıyorsa,
• Aldatma tespit ettiyseniz ve "kalmak mı gitmek mi" sorusu netleşmediyse,
• Çocuk doğumu, taşınma, iş kaybı gibi bir geçişte çift dengeniz sarsıldıysa,
• Bir partner terapi öneriyor diğeri direnç gösteriyorsa,
• Evlilik öncesi çiftinizin uyum alanlarını ve risklerini görmek istiyorsanız.

Profesyonel destek alma süreci çift terapisi seansları ile başlayabilir; eşiniz süreçten çekiniyorsa bireysel terapi anlamlı bir başlangıç olabilir. Süreç hakkında ön bilgi ya da randevu için iletişim formu üzerinden bağlantı kurulabilir.

Aktif şiddet ya da kriz durumunda çift terapisi uygun değildir; ilk başvuru noktası 112, ALO 183, 155 KADES ve Mor Çatı (0212 292 52 31/32) hatlarıdır.

Kaynaklar

• Gottman, J. M., & Silver, N. (1999, 2015). The Seven Principles for Making Marriage Work. New York: Crown Publishers.
• Gottman, J. M., & Levenson, R. W. (2003). 12-year longitudinal study of gay and lesbian couples. Journal of Homosexuality, 45(1), 23-43.
• Johnson, S. M. (2003). Attachment injuries in couple relationships: A new perspective on impasses in couples therapy. Journal of Marital and Family Therapy, 29(1), 145-155.
• Johnson, S. M. (2008, 2019). Hold Me Tight: Seven Conversations for a Lifetime of Love. New York: Little, Brown Spark.
• Christensen, A., Atkins, D. C., Berns, S., Wheeler, J., Baucom, D. H., & Simpson, L. E. (2004). Traditional versus integrative behavioral couple therapy for significantly and chronically distressed married couples. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 72(2), 176-191.
• Christensen, A., Atkins, D. C., Baucom, B., & Yi, J. (2010). Marital status and satisfaction five years following a randomized clinical trial comparing traditional versus integrative behavioral couple therapy. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 78(2), 225-235.
• Lebow, J. L., Chambers, A. L., Christensen, A., & Johnson, S. M. (2012). Research on the treatment of couple distress. Journal of Marital and Family Therapy, 38(1), 145-168.
• Doherty, W. J. (2011). In or out: Treating the mixed-agenda couple. Psychotherapy Networker. (Discernment Counseling protocol.)
• Glass, S. P. (2003). Not "Just Friends": Rebuilding Trust and Recovering Your Sanity After Infidelity. New York: Free Press.
• Spring, J. A. (1996, 2012). After the Affair: Healing the Pain and Rebuilding Trust When a Partner Has Been Unfaithful. New York: William Morrow.
• Stark, E. (2007). Coercive Control: How Men Entrap Women in Personal Life. New York: Oxford University Press.
• TÜİK Boşanma İstatistikleri (2022). Türkiye İstatistik Kurumu, Aile İstatistikleri.
• 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesi Kanunu (2012). T.C. Resmî Gazete.
• Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı. (morcati.org.tr; 0212 292 52 31 / 32)
• WHO Safe Messaging Guidelines (2017, 2023). World Health Organization.
• Türk Psikologlar Derneği & Türk Tabipleri Birliği — Mesleki Etik ve Reklam Yönetmelikleri.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; klinisyen değerlendirmesi yerine geçmez. Aktif şiddet veya kriz durumunda 112, 183, 155 veya Mor Çatı hatlarına derhal başvurun.